Luận án tiến sĩ Giáo dục học: Phát triển tư duy biện chứng của học sinh trong dạy học Hình học ở trường trung học phổ thông

Phát triển tư duy biện chứng của học sinh trong dạy học hình học ở trường trung học phổ thông

Tác giả: Nguyễn Thanh Hưng

Lĩnh vực: Giáo dục học

Nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu các biện pháp nhằm rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng (TDBC) cho học sinh trung học phổ thông (THPT) thông qua việc dạy học môn Hình học. Luận án làm rõ khái niệm, đặc trưng của TDBC, đồng thời đề xuất các biện pháp sư phạm cụ thể để góp phần nâng cao chất lượng dạy học Toán, đặc biệt là môn Hình học, theo hướng phát triển toàn diện cho học sinh.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Cơ sở lí luận
• 1.1.1. Khái niệm về tư duy
• 1.1.2. Khái niệm tư duy toán học
• 1.1.3. Khái niệm tư duy biện chứng
• 1.1.4. Các đặc trưng cơ bản của tư duy biện chứng
• 1.1.5. Các loại hình tư duy toán học
• 1.1.6. Sự cần thiết phải rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng cho học sinh trong dạy học môn Toán
• 1.1.7. Tư duy biện chứng có thể rèn luyện và phát triển cho học sinh trong dạy học môn Toán
• 1.2. Hoạt động tư duy trong dạy học môn Toán
• 1.2.1. Khái niệm hoạt động
• 1.2.2. Quan điểm hoạt động trong dạy học môn Toán
• 1.2.3. Đổi mới phương pháp dạy học môn Toán
• 1.2.4. Hoạt động hóa người học khi dạy học các tình huống điển hình
• 1.3. Những biểu hiện của tư duy biện chứng trong dạy học môn Hình học ở trường THPT
• 1.4. Tình hình rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng ở trường phổ thông
• 1.4.1. Tình hình rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng ở trường phổ thông
• 1.4.2. Nguyên nhân
• 1.5. Kết luận Chương 1
• CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÓP PHẦN RÈN LUYỆN VÀ PHÁT TRIỂN TƯ DUY BIỆN CHỨNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC HÌNH HỌC Ở TRƯỜNG THPT
• 2.1. Môn Hình học ở trường THPT
• 2.1.1. Mục tiêu dạy học môn Hình học ở trường THPT
• 2.1.2. Nội dung dạy học môn Hình học ở trường THPT
• 2.1.3. Phương pháp dạy học môn Hình học ở trường THPT
• 2.1.4. Đặc điểm sách giáo khoa môn Hình học ở trường THPT
• 2.2. Đặc điểm xây dựng chương trình Hình học ở trường THPT
• 2.2.1. Hình học và không gian hình học ở trường phổ thông
• 2.2.2. Những đặc điểm có liên quan đến việc rèn luyện tư duy biện chứng
• 2.3. Những căn cứ của việc đề ra các biện pháp rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng cho học sinh thông qua dạy học Hình học ở trường THPT
• 2.3.1. Căn cứ vào đặc điểm của môn Hình học
• 2.3.2. Căn cứ vào nhu cầu của thực tiễn
• 2.3.3. Căn cứ vào mối quan hệ biện chứng của môn Hình học với các môn học khác
• 2.4. Những định hướng của việc đề ra các biện pháp rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng cho học sinh thông qua dạy học Hình học ở trường THPT
• 2.4.1. Rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng trước hết phải đáp ứng được mục đích của việc dạy, học môn Toán ở trường phổ thông
• 2.4.2. Khai thác chương trình và sách giáo khoa hiện hành để rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng
• 2.4.3. Rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng dựa trên định hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
• 2.4.4. Rèn và phát triển tư duy biện chứng cần chú trọng tới việc rèn luyện, bồi dưỡng cách thức tìm tòi và vận dụng kiến thức của từng lĩnh vực Toán học cho học sinh
• 2.4.5. Rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng cho học sinh cần căn cứ vào thành tựu nghiên cứu về tư duy biện chứng của Tâm lí học, Giáo dục học hiện đại
• 2.5. Những biện pháp thực hiện nhằm góp phần rèn luyện và phát triển tư duy biện chứng cho học sinh thông qua dạy học Hình học ở trường THPT
• 2.5.1. Biện pháp 1: Làm cho học sinh biết xem xét các đối tượng Toán học trong cả quá trình lịch sử phát triển của nó và xem xét đối tượng Toán học một cách khách quan để thấy nguồn gốc ra đời, điều kiện tồn tại, bản chất của đối tượng
• 2.5.2. Biện pháp 2: Làm cho học sinh biết xem xét các đối tượng Toán học dưới nhiều khía cạnh khác nhau và xem xét các đối tượng Toán học trong mối liên hệ với các đối tượng Toán học có liên quan
• 2.5.3. Biện pháp 3: Làm cho học sinh biết phát hiện những thay đổi từ sự biến đổi về lượng sang biến đổi về chất
• 2.5.4. Biện pháp 4: Làm cho học sinh có khả năng xem xét đối tượng Toán học trong sự mâu thuẫn và thống nhất
• 2.5.5. Biện pháp 5: Làm cho học sinh biết xem xét một đối tượng Toán học đồng thời xem xét phủ định của đối tượng đó
• 2.3.6. Biện pháp 6: Làm cho học sinh thấy được mối liên hệ giữa các kiến thức Toán học với thực tiễn
• 2.5.7. Biện pháp 7: Làm cho học sinh biết chú trọng các thao tác tư duy
• 2.5.8. Sự lựa chọn và phối hợp các biện pháp
• 2.6. Kết luận chương 2
• CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Tổ chức và nội dung thực nghiệm
• 3.2.1. Tổ chức thực nghiệm
• 3.2.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.3.1. Đánh giá định tính
• 3.3.2. Đánh giá định lượng
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• Các công trình đã công bố của tác giả
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC