Luận án Tiến sĩ Ngữ văn: Thơ tứ tuyệt trong Văn học Việt Nam từ thế kỷ X đến thế kỷ XIX

Thơ Tứ Tuyệt Trong Văn Học Việt Nam Từ Thế Kỷ X Đến Thế Kỷ XIX

Tác giả: NGUYỄN KIM CHÂU

Lĩnh vực: NGỮ VĂN

Nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung khảo sát và phân tích sâu về thể thơ tứ tuyệt trong văn học Việt Nam, trải dài từ thế kỷ X đến thế kỷ XIX. Nghiên cứu làm rõ sự hình thành, phát triển, các đặc điểm nghệ thuật và ý nghĩa của thơ tứ tuyệt trong các giai đoạn văn học khác nhau. Luận án cũng đi sâu vào phân tích ảnh hưởng của văn hóa, thi pháp Đường thi và văn học dân gian đối với sự phát triển của thể thơ này, đặc biệt là trong thơ Nôm. Bên cạnh đó, tác giả cũng làm rõ những đóng góp và nét đặc sắc trong cách lựa chọn, tổ chức hình ảnh, ngôn ngữ, bố cục của thơ tứ tuyệt Việt Nam, qua đó khẳng định vị trí và giá trị của thể loại này trong lịch sử văn học dân tộc.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN DẪN NHẬP
• 1. Ý nghĩa của đề tài
• 2. Lịch sử vấn đề
• 3. Mục đích nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu và tư liệu
• 6. Kết cấu của luận án
• CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM THƠ TỨ TUYỆT
• 1.1. Những cách hiểu khác nhau về thơ tứ tuyệt:
• 1.1.1. Về thuật ngữ.
• 1.1.2. Về nội dung khái niệm.
• 1.1.3. Vấn đề nguồn gốc thơ tứ tuyệt.
• 1.2. Xác định thuật ngữ sử dụng và nội dung khái niệm “Tứ tuyệt”.
• CHƯƠNG 2: TIẾN TRÌNH THƠ TỨ TUYỆT TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XIX.
• 2.1. Thơ tứ tuyệt Việt Nam giai đoạn thế kỷ X – XII với nhu cầu thực hành các chức năng ngoài văn học.
• 2.2. Hai khuynh hướng trữ tình trong thơ tứ tuyệt Việt Nam thế kỷ XIII – XIV.
• 2.2.1. Khuynh hướng trữ tình trong thơ tứ tuyệt có nội dung chính trị, triết học.
• 2.2.2. Khuynh hướng trữ tình trong thơ tứ tuyệt viết về đời sống thế tục thế kỷ XIII – XIV.
• 2.3. Ảnh hưởng của các yếu tố truyền thống đối với sự phát triển của thơ tứ tuyệt thế kỷ XV.
• 2.3.1. Ảnh hưởng của thơ ca Trung Hoa và truyền thống thơ ca Lý – Trần đối với sự phát triển của thơ tứ tuyệt bằng chữ Hán thế kỷ XV.
• 2.3.2 Ảnh hưởng của văn học dân gian đối với sự phát triển của thơ tứ tuyệt bằng chữ Nôm thế kỷ XV.
• 2.4. Thơ tứ tuyệt Việt Nam giai đoạn từ thế kỷ XVI đến cuối thế kỷ XIX.
• 2.4.1. Sự hội nhập của cuộc sống đời thường vào thơ ca bác học hình thái ngắn bằng chữ Hán giai đoạn thế kỷ XVI – XIX.
• 2.4.2. Ảnh hưởng của văn hóa và ngôn ngữ hội thoại dân gian đối với sự phát triển của thơ tứ tuyệt bằng chữ Nôm thế kỷ XVI – XIX.
• 2.5. Nhận xét chung.
• CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT THƠ TỨ TUYỆT VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XIX.
• 3.1. Sự hình thành, phát triển của thơ tứ tuyệt – nhìn từ góc độ quan niệm nghệ thuật.
• 3.2. Cách lựa chọn và tổ chức hình ảnh.
• 3.2.1. Cách lựa chọn hình ảnh.
• 3.2.2. Cách tổ chức hình ảnh.
• 3.2.2.1. Cách tổ chức hình ảnh trên cơ sở vận dụng phép đối xứng.
• 3.2.2.2. Cách tổ chức hình ảnh đối xứng qua một mặt phẳng.
• 3.2.2.3. Cách xây dựng một hình ảnh được nhấn mạnh ở thế tương phản với các hình ảnh khác trong bài thơ tứ tuyệt.
• 3.2.3. Thơ tứ tuyệt và những khoảnh khắc chuyển biến đột ngột trong cảm xúc, nhận thức của nhà thơ.
• 3.3. Bố cục bài thơ tứ tuyệt.
• 3.3.1. Câu khởi.
• 3.3.2. Câu thừa.
• 3.3.3. Câu chuyển.
• 3.3.4. Câu hợp (kết).
• 3.4. Đặc điểm ngôn ngữ thơ tứ tuyệt cổ điển việt nam.
• 3.4.1. Những đặc điểm về từ ngữ.
• 3.4.1.1. Xu hướng giản dị hóa cao độ vốn ngôn từ biểu đạt.
• 3.4.1.2. Các phép điệp ngữ âm, từ vựng, ngữ nghĩa hay là sức mạnh của cơ cấu lặp lại trong bài thơ tứ tuyệt.
• 3.4.2. Những đặc điểm về cú pháp.
• 3.4.2.1. Khả năng kiến tạo các kiến trúc đối xứng bằng phép lặp cú pháp.
• 3.4.2.2. Sự vắng mặt của các yếu tố ngôn ngữ chỉ chủ thể trong cấu trúc cú pháp của câu thơ tứ tuyệt.
• 3.4.3. Hiện tượng câu thơ 6 chữ trong bài thơ tứ tuyệt thất ngôn xen lục ngôn.
• PHẦN KẾT LUẬN