Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Phát triển ngành cao su Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn đến năm 2030

Phát triển ngành cao su Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn đến năm 2030

Tác giả: Võ Hoàng An

Lĩnh vực: Kinh tế

Nội dung tài liệu:

Luận án Tiến sĩ Kinh tế này tập trung phân tích sự phát triển của ngành cao su Việt Nam trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn đến năm 2030. Nghiên cứu này xem xét vai trò thiết yếu của cao su như một nguyên liệu thô trong nhiều ngành công nghiệp, nhấn mạnh tính thân thiện môi trường và sự đa dạng của các sản phẩm từ cây cao su, đặc biệt là gỗ cao su. Việt Nam hiện là một trong ba quốc gia hàng đầu thế giới về năng suất, sản lượng và xuất khẩu cao su. Sự phát triển của ngành cao su được xem là yếu tố tích cực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, giải quyết việc làm và cải thiện thu nhập, đặc biệt tại các vùng sâu vùng xa. Tuy nhiên, ngành cao su Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức do sự suy giảm các lợi thế truyền thống và sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế. Luận án đề xuất các chính sách và giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành trong giai đoạn tới, đồng thời làm phong phú thêm lý luận về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.

Mục lục chi tiết:

• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• MỞ ĐẦU
• 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 2. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 2.1.1. Các nghiên cứu ngoài nước về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 2.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 2.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGÀNH CAO SU TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 2.2.1. Các nghiên cứu ngoài nước về ngành cao su trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 2.2.2. Các công trình nghiên cứu trong nước về ngành cao su trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 2.3. NHẬN ĐỊNH VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Những đóng góp về mặt lý luận
• 2.3.2. Những đóng góp về mặt thực tiễn
• 2.3.3. Những khoảng trống trong nghiên cứu về lý luận và thực tiễn
• 3. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 3.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3.2. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 4. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 4.2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. ĐIỂM MỚI VÀ NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
• 5.1. VỀ PHƯƠNG DIỆN HỌC THUẬT
• 5.2. VỀ PHƯƠNG DIỆN THỰC TIỄN
• 6. BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN
• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CAO SU TRONG QUÁ TRÌNH CNH, HĐH NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 1.1. LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH KINH TẾ – KỸ THUẬT
• 1.1.1. Khái niệm về phát triển và phát triển kinh tế
• 1.1.1.1. Khái niệm về phát triển
• 1.1.1.2. Khái niệm về phát triển kinh tế
• 1.1.2. Lý luận về ngành và phát triển ngành kinh tế-kỹ thuật
• 1.1.2.1. Khái niệm về ngành kinh tế-kỹ thuật
• 1.1.2.2. Cấu trúc của ngành kinh tế-kỹ thuật và sự hình thành chuỗi giá trị ngành hàng
• 1.1.2.3. Các lý thuyết có liên quan đến các yếu tố của sự phát triển ngành kinh tế kỹ thuật
• 1.2. LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CAO SU TRONG QUÁ TRÌNH CNH, HĐH NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 1.2.1. Khái quát về cao su và cây cao su
• 1.2.2. Cấu trúc ngành cao su và chuỗi giá trị cao su
• 1.2.2.1. Sản phẩm từ cây cao su
• 1.2.2.2. Các tác nhân và các chức năng trong ngành cao su
• 1.2.2.3. Chuỗi giá trị ngành cao su
• 1.2.3. Sự phát triển của ngành cao su và khung lý thuyết nghiên cứu sự phát triển ngành cao su trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 1.2.3.1. Sự phát triển của ngành cao su
• 1.2.3.2. Khung lý thuyết nghiên cứu sự phát triển ngành cao su trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 1.2.4. Mối quan hệ giữa phát triển ngành cao su với quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 1.2.4.1. Khái niệm về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 1.2.4.2. Mối quan hệ giữa sự phát triển ngành cao su với CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 1.3. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ VÀ NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NGÀNH CAO SU TRONG THỜI KỲ CNH, HĐH NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
• 1.3.1. Nội dung và các tiêu chí đánh giá kết quả phát triển ngành cao su
• 1.3.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển ngành cao su Việt Nam trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 1.3.2.1. Các nhân tố sản xuất
• 1.3.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng cầu thị trường
• 1.3.2.3. Các ngành hỗ trợ
• 1.3.2.4. Chính sách Nhà nước
• 1.4. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN NGÀNH CAO SU Ở MỘT SỐ NƯỚC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
• 1.4.1. Ngành cao su Mã Lai
• 1.4.2. Ngành cao su In-đô-nê-xi-a
• 1.4.3. Ngành cao su Ấn Độ
• 1.4.4. Ngành cao su Thái Lan
• 1.4.5. Những bài học kinh nghiệm cho sự phát triển ngành cao su Việt Nam
• CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHUNG
• 2.1.1. Phương pháp luận Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử
• 2.1.2. Phương pháp nghiên cứu chung
• 2.1.2.1 Phép trừu tượng hóa khoa học
• 2.1.2.2. Phương pháp phân tích lịch sử thống nhất với logic
• 2.1.2.3. Phương pháp tiếp cận hệ thống
• 2.1.2.4. Phương pháp tiếp cận liên ngành
• 2.1.2.5. Phương pháp hệ thống cấu trúc
• 2.1.2.6. Phương pháp quy nạp và diễn dịch
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỤ THỂ CỦA LUẬN ÁN
• 2.2.1. Quy trình nghiên cứu của luận án
• 2.2.1.1. Bước 1: Tổng quan lý thuyết và tài liệu về phát triển ngành cao su trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn
• 2.2.1.2. Bước 2: Xây dựng khung phân tích
• 2.2.1.3. Bước 3: Đánh giá thực trạng phát triển ngành cao su Việt Nam trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
• 2.2.1.4. Bước 4: Định hướng, giải pháp phát triển ngành cao su Việt Nam đến năm 2030
• 2.2.2. Phương pháp phân tích và tổng hợp các dữ liệu thứ cấp
• 2.2.3. Phương pháp chuyên gia
• 2.2.4. Phương pháp khảo sát thực địa với loại hình phỏng vấn sâu định tính
• TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH CAO SU VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH CNH, HĐH NÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN
• 3.1. KHÁI QUÁT CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN NGÀNH CAO SU THIÊN NHIÊN
• 3.2. THỰC TRẠNG SẢN XUẤT CAO SU THIÊN NHIÊN
• 3.2.1. Diện tích, sản lượng và năng suất cây cao su
• 3.2.2. Sự phân bố sản xuất cao su ở Việt Nam
• 3.2.3. Các loại hình trồng cao su ở Việt Nam
• 3.3. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KHÂU THU MUA MỦ CAO SU
• 3.4. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KHÂU CHẾ BIẾN CAO SU
• 3.4.1. Thực trạng sơ chế mủ cao su
• 3.4.2. Thực trạng chế biến sản phẩm cao su công nghiệp
• 3.5. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KHÂU XUẤT KHẨU CAO SU VIỆT NAM (2007-2019)
• 3.5.1. Xuất khẩu cao su thiên nhiên
• 3.5.2. Xuất khẩu sản phẩm cao su công nghiệp
• 3.6. THỰC TRẠNG CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU CÁC SẢN PHẨM TỪ GỖ CAO SU
• 3.6.1. Sản lượng gỗ cao su giai đoạn 2020-2035
• 3.6.2. Giá trị xuất khẩu nguyên liệu gỗ và sản phẩm gỗ cao su từ 2016-2019
• 3.6.3. Đóng góp của lĩnh vực gỗ cao su trong xuất khẩu ngành gỗ Việt Nam năm 2019
• 3.6.4. Thị trường xuất khẩu sản phẩm gỗ cao su của Việt Nam năm 2019
• 3.7. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH CAO SU GÓP PHẦN CNH, HĐH NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN ĐỊA PHƯƠNG
• 3.7.1. Tạo việc làm góp phần xóa đói, giảm nghèo và chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn
• 3.7.2. Phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế kỹ thuật
• 3.7.3. Góp phần phát triển giáo dục, văn hóa xã hội và y tế địa phương
• 3.8. HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH CAO SU
• 3.8.1. Hiệu quả sản xuất kinh doanh cao su Việt Nam
• 3.8.2. Hiệu quả sản xuất kinh doanh cao su đại điền
• 3.9. ĐÁNH GIÁ CHUNG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NGÀNH CAO SU VIỆT NAM
• 3.9.1. Nhưng thành tựu đã đạt được
• 3.9.1.1. Ngành cao su Việt Nam đã có bước tiến vượt bậc về qui mô vườn cây với diện tích, năng suất, sản lượng không ngừng tăng lên trong quá trình đa dạng hóa loại hình trồng cao su kết hợp phát triển cao su đại điền với tiểu điền
• 3.9.1.2. Ngành cao su Việt Nam đã chuyển đổi cơ cấu thành phần kinh tế không chỉ có doanh nghiệp nhà nước mà còn thu hút được thành phần doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI
• 3.9.1.3. Trong quá trình phát triển, đa dạng hóa thành phẩm, nâng cao thêm giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của ngành là xu hướng chuyển dịch của khâu chế biến cao su
• 3.9.1.4. Ngành cao su Việt Nam đã và đang hội nhập sâu rộng với thị trường thế giới thông qua việc không ngừng nâng cao khả năng xuất khẩu các loại sản phẩm cao su
• 3.9.2.2. Cơ cấu sản phẩm cao su chưa đa dạng, chưa được chế biến sâu
• 3.9.2.3. Sản phẩm cao su Việt Nam chưa có thương hiệu, chưa tạo được khả năng cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế
• 3.9.3. Nguyên nhân những hạn chế
• 3.9.3.1. Công tác quy hoạch và quản lý diện tích cao su chưa kiểm soát được sự phát triển qui mô sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường
• 3.9.3.2. Hệ thống quản lý chất lượng cao su chưa chặt chẽ và đồng bộ
• 3.9.3.3. Giá cao su giảm liên tục, điều kiện thời tiết khí hậu không thuận lợi
• 3.9.3.4. Thị trường tiêu thụ cao su chưa đa dạng còn phụ thuộc vào thị trường một vài nước; thị trường thu mua mủ cao su chưa đảm bảo cạnh tranh lành mạnh
• 3.9.3.5. Nguồn nhân lực cho ngành cao su chưa đáp ứng nhu cầu phát triển, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất và liên kết sản xuất còn nhiều hạn chế
• 3.9.3.6. Chính sách của Nhà nước đối với ngành cao su còn nhiều bất cập và chưa đồng bộ
• TÓM T